Một buổi khám sức khoẻ tổng quát thường kéo dài từ nửa buổi sáng tới gần trọn buổi, đi theo thứ tự: đăng ký, đo các chỉ số cơ bản, lấy máu và nước tiểu (các mục cần nhịn ăn làm trước), ăn nhẹ, rồi tới chẩn đoán hình ảnh, các bàn khám chuyên khoa và cuối cùng là bác sĩ kết luận. Kết quả có thể nhận trong ngày hoặc vài ngày sau, tuỳ mục.
Phần quan trọng không kém là tuần sau buổi khám: đọc kết luận cùng bác sĩ, đặt lịch cho những gì được đề nghị, và lưu kết quả để năm sau so sánh. Bài này mô tả một buổi khám điển hình từ lúc tới cửa, những chỗ hay mất thời gian, và ba việc nên làm sau đó. Mỗi cơ sở có quy trình riêng; đây là khung để bạn biết mình đang ở đâu và nên hỏi gì ở từng chặng.
Từng bước một buổi khám điển hình
Thứ tự dưới đây là cách nhiều cơ sở sắp xếp, vì các mục cần nhịn ăn phải làm trước. Nếu thứ tự nơi bạn khám khác, cứ hỏi điều phối viên lý do.
- Đăng ký và khai thông tin: xuất trình giấy tờ, điền phiếu tiền sử bệnh, thuốc đang dùng. Đây là phần nên điền kỹ nhất, vì bác sĩ kết luận sẽ dựa vào nó.
- Đo chỉ số cơ bản: chiều cao, cân nặng, vòng eo, mạch, huyết áp. Nên ngồi nghỉ vài phút trước khi đo huyết áp, nhất là nếu vừa đi vội.
- Lấy máu và nước tiểu: làm sớm vì cần lúc đói. Báo nhân viên nếu bạn từng choáng khi lấy máu.
- Ăn nhẹ: ngay sau lấy máu, trừ khi còn mục cần nhịn như siêu âm bụng hay nội soi trong ngày. Hỏi trước để không ăn nhầm thời điểm.
- Chẩn đoán hình ảnh và thăm dò: siêu âm, X-quang, điện tim nếu có trong gói. Đây thường là chỗ chờ lâu nhất.
- Các bàn khám chuyên khoa: mắt, tai mũi họng, răng hàm mặt, da liễu, phụ khoa tuỳ gói.
- Gặp bác sĩ nội khoa kết luận: có thể ngay trong ngày khi đã có phần lớn kết quả, hoặc hẹn lại.
Mang theo một chai nước, bữa ăn nhẹ, sạc điện thoại và một cuốn sách. Thời gian chờ giữa các phòng thường dài hơn thời gian khám thật.
Mất bao lâu và chỗ nào hay chờ
Thời gian rất khác nhau giữa các cơ sở, giữa ngày thường và cuối tuần. Bảng dưới là mô tả tương đối để bạn sắp xếp công việc.
| Phần | Thời gian khám thực tế | Chỗ hay mất thời gian | Cách đỡ chờ |
|---|---|---|---|
| Đăng ký | Vài phút | Xếp hàng đầu giờ | Đặt lịch trước, mang sẵn giấy tờ |
| Lấy máu, nước tiểu | Vài phút | Hàng chờ đông lúc mở cửa | Đến sớm, hỏi giờ ít người |
| Siêu âm | Khoảng mười đến hai mươi phút | Chờ phòng trống, chờ căng bàng quang | Hỏi thứ tự hợp lý giữa siêu âm và lấy nước tiểu |
| X-quang, điện tim | Vài phút | Chờ gọi tên | Làm xen kẽ khi các phòng khác đông |
| Khám chuyên khoa | Vài phút mỗi bàn | Di chuyển giữa các tầng | Hỏi sơ đồ, làm theo cụm gần nhau |
| Bác sĩ kết luận | Mười đến ba mươi phút | Chờ đủ kết quả xét nghiệm | Hỏi trước có thể hẹn kết luận ngày khác không |
Nếu bạn chỉ có buổi sáng, hãy hỏi trước mục nào có thể dời sang buổi khác mà không phải nhịn ăn lại, và có thể nhận kết luận qua một buổi hẹn riêng không. Với những mục cần hẹn riêng như nội soi hay chụp nhũ ảnh, đặt lịch ngay trong ngày khám khi còn ở cơ sở thường dễ hơn gọi lại sau, và bạn sẽ không quên.
Những chỗ hay sai trong ngày khám
Khai tiền sử qua loa. Phiếu tiền sử thường được điền vội ở quầy. Nhưng nếu bạn bỏ trống phần thuốc đang dùng hay tiền sử gia đình, bác sĩ kết luận sẽ đọc kết quả thiếu bối cảnh. Mang sẵn danh sách viết từ nhà để chép vào.
Đo huyết áp ngay sau khi leo cầu thang. Huyết áp tăng tạm thời khi vừa vận động hay căng thẳng. Nếu kết quả cao, xin ngồi nghỉ rồi đo lại, và nói rõ với bác sĩ.
Ăn sáng trước khi siêu âm bụng. Túi mật co lại sau ăn, khó quan sát. Nếu gói có siêu âm bụng, hỏi rõ có được ăn sau lấy máu không.
Ngại hỏi ở các bàn khám chuyên khoa. Mỗi bàn chỉ vài phút, nhưng là cơ hội nói điều bạn lo: mắt mờ khi đọc, nghe kém một bên, nốt ruồi thay đổi. Nói ngắn, cụ thể. Ghi sẵn các điều này vào điện thoại để không quên khi tới lượt.
Về trước khi gặp bác sĩ kết luận. Nhiều người làm xong các mục rồi về vì mệt, định đọc kết quả sau. Phần gặp bác sĩ mới là phần biến các con số thành lời khuyên; nếu không chờ được, hãy đặt lịch hẹn lại ngay trước khi rời đi.
Tuần sau buổi khám: ba việc nên làm
Việc thứ nhất: đọc kết luận cùng bác sĩ, không đọc một mình. Nhận kết quả qua tin nhắn hay ứng dụng rồi tự đọc là cách dễ hiểu sai nhất. Một chỉ số ngoài khoảng tham chiếu có thể chẳng có ý nghĩa gì ở bạn, còn một chỉ số trong khoảng nhưng tăng đều qua các năm lại đáng chú ý. Khoảng tham chiếu mỗi phòng xét nghiệm cũng khác nhau. Nếu chưa được giải thích, đặt lịch gặp bác sĩ trong vòng một vài tuần, mang theo kết quả các năm trước.
Việc thứ hai: biến mọi dòng đề nghị thành lịch cụ thể. "Khám chuyên khoa tim mạch", "làm lại đường huyết sau ba tháng", "siêu âm theo dõi sau một năm" phải được ghi vào lịch điện thoại với ngày cụ thể, có nhắc trước. Thêm cả các tầm soát theo tuổi mà gói không có, như tầm soát đại trực tràng, nhũ ảnh, cổ tử cung.
Việc thứ ba: lưu kết quả có hệ thống. Chụp ảnh hoặc tải bản điện tử, đặt tên theo năm, cất vào một thư mục. Ghi kèm một trang ngắn: bệnh đang có, thuốc đang dùng, dị ứng, các lần phẫu thuật. Năm sau mang cả thư mục tới; chuỗi số liệu nhiều năm giúp bác sĩ thấy xu hướng mà một lần khám không thể thấy.
Anh Hưng, 48 tuổi ở Cần Thơ, ba năm liền có đường huyết lúc đói "trong khoảng" nhưng tăng dần. Chỉ khi đặt ba phiếu cạnh nhau, bác sĩ mới đề nghị làm HbA1c và lập kế hoạch theo dõi sớm.
Kết quả bình thường cũng cần được đọc đúng
Nhận phiếu toàn chữ "bình thường" là niềm vui chính đáng, nhưng có hai điều cần nhớ. Thứ nhất, bình thường hôm nay không có nghĩa là khoẻ mãi: các bệnh âm thầm như tăng huyết áp, đái tháo đường type 2 phát triển dần qua nhiều năm, nên các mục nền cần được nhắc lại theo chu kỳ bác sĩ đề nghị.
Thứ hai, bình thường trong các mục đã làm không nói gì về các mục không làm. Một gói không có tầm soát đại trực tràng thì kết quả đẹp đến đâu cũng không cho biết gì về đại tràng của bạn. Hãy đặt phiếu kết quả cạnh danh sách tầm soát theo tuổi và hỏi bác sĩ còn thiếu gì.
Cũng đừng để kết quả tốt thành lý do bỏ qua triệu chứng mới xuất hiện sau buổi khám. Một triệu chứng mới cần được khám vì chính nó, bất kể phiếu khám ba tháng trước ghi gì. Ngược lại, cũng không cần đi khám lại toàn bộ chỉ vì lo lắng chung chung khi không có triệu chứng; hãy theo lịch bác sĩ đã hẹn, và hỏi bác sĩ khi có điều băn khoăn cụ thể.
Đi khám cùng người nhà: phân việc cho gọn
Đi khám một mình hoàn toàn được, nhưng có người đi cùng thì buổi khám nhẹ hơn nhiều, nhất là với người lớn tuổi hay người lần đầu khám tổng quát. Phân việc trước giúp hai người không giẫm chân nhau.
Người đi cùng có thể lo phần hậu cần: giữ giấy tờ, cầm phiếu chỉ định, hỏi đường giữa các tầng, xếp hàng ở phòng đông trong khi người khám ngồi nghỉ, giữ đồ ăn nước uống để có ngay sau lấy máu. Người khám tập trung vào phần chỉ mình làm được: trả lời câu hỏi của bác sĩ, kể triệu chứng, hỏi điều mình lo.
Ở buổi gặp bác sĩ kết luận, người đi cùng nên ghi chép: tên các chỉ số bất thường, lời giải thích, việc cần làm tiếp, lịch hẹn. Người khám sau một buổi sáng nhịn ăn và chờ đợi thường nhớ được rất ít. Trước khi vào phòng, hỏi người khám có muốn người nhà vào cùng không; có những điều người ta chỉ muốn nói riêng với bác sĩ.
Nếu không có ai đi cùng, hãy ghi âm lời giải thích của bác sĩ khi được phép, hoặc xin bác sĩ ghi tóm tắt các việc cần làm lên phiếu.
Khi nào cần gặp bác sĩ ngay, không chờ ngày nhận kết quả
Trong ngày khám, nếu bạn được báo huyết áp rất cao, đường huyết rất cao, hay bác sĩ siêu âm, X-quang nói cần khám thêm sớm, hãy hỏi rõ có cần đi khám chuyên khoa ngay trong ngày không. Đừng về nhà chờ phiếu kết quả gửi sau.
Sau buổi khám, nếu xuất hiện triệu chứng như sốt, sưng đau ở chỗ lấy máu lan rộng, đau bụng sau nội soi, chảy máu kéo dài, hãy liên hệ ngay cơ sở đã thực hiện hoặc đi khám, mang theo giấy tờ của buổi khám.
Đi cấp cứu ngay khi đau ngực, khó thở đột ngột, yếu tê nửa người, méo miệng, nói khó, đau đầu dữ dội đột ngột hay ngất, dù bạn vừa có kết quả khám tổng quát bình thường. Kết quả khám định kỳ không loại trừ được một biến cố cấp tính. Với người đang điều trị đái tháo đường, nếu trong lúc nhịn ăn chờ khám thấy run tay, vã mồ hôi, choáng, hãy báo nhân viên y tế ngay.
Câu hỏi thường gặp
Khám sức khoẻ tổng quát mất bao lâu?
Thường từ nửa buổi sáng tới gần trọn buổi, tuỳ số mục và độ đông của cơ sở. Phần lớn thời gian là chờ giữa các phòng. Đặt lịch trước, đến sớm và mang sẵn giấy tờ giúp rút ngắn đáng kể.
Có nhận được kết quả khám sức khoẻ trong ngày không?
Nhiều xét nghiệm máu cơ bản, siêu âm, điện tim có kết quả trong ngày. Một số xét nghiệm như tế bào cổ tử cung, HPV hay xét nghiệm đặc biệt cần vài ngày. Hỏi trước để biết có nên chờ gặp bác sĩ kết luận trong ngày hay hẹn lại.
Sau khi lấy máu có được ăn ngay không?
Thường được ăn ngay nếu không còn mục nào cần nhịn. Nếu gói còn siêu âm bụng hay nội soi trong ngày, hãy hỏi nhân viên trước khi ăn, vì ăn sai thời điểm có thể phải làm lại mục đó.
Nhận kết quả qua ứng dụng rồi có cần gặp bác sĩ nữa không?
Nên gặp, nhất là khi có dòng bất thường hay đề nghị khám thêm. Bác sĩ đặt các con số vào bối cảnh tuổi, bệnh, thuốc của bạn và so với các năm trước. Tự đọc dễ lo không cần thiết hoặc bỏ sót điều cần chú ý.
Kết quả khám nên lưu thế nào để năm sau dùng được?
Chụp ảnh hoặc tải bản điện tử, đặt tên theo năm, cất vào một thư mục cố định, kèm một trang ghi bệnh đang có, thuốc đang dùng và dị ứng. Mang cả thư mục khi đi khám để bác sĩ thấy xu hướng qua nhiều năm.
Kết quả bình thường thì năm sau có cần khám lại toàn bộ không?
Không nhất thiết. Mỗi mục có chu kỳ riêng: có mục đo mỗi năm, có mục vài năm một lần. Hỏi bác sĩ lịch cho từng mục và các tầm soát theo tuổi còn thiếu, thay vì mua lại nguyên gói mỗi năm.